اين وقار و سنگينى به عقيده ما از آن جهت است كه مذهب شخصيت را عميق مىكند ، خلأ موجود را پر مىكند . ما در ورقه فلاسفه اسلامى گفتيم آن وقار و علوّ نفسى كه در فلاسفه اسلامى از قبيل فارابى و خواجه نصير و صدرا و ميرداماد و ابن رشد و ابوريحان وحتى بوعلى ديده مىشود ، هرگز در فلاسفه يونان از قبيل ارسطو و افلاطون و اپيكور و فيثاغورس ديده نمىشود ، فقط در سقراط ديده مىشود ، در فلاسفه جديد از قبيل بيكن و هابز و استوارت ميل و غير اينها نيز ديده نمىشود . در همه اينها حركات جلف و سبك و پست ديده مىشود . ايضاً ويليام جيمز مىگويد : آيا احساسات الوهيت و وجدان خداوند در نزد بشر يك احساس واقعى و حقيقى است يا يك امر خيالى و وهمى ؟ . . . من به خوبى مىپذيرم كه سرچشمه زندگى مذهبى دل است و قبول هم دارم كه فرمولها و دستورالعملهاى فلسفى و خداشناسى مانند مطالب ترجمه شده اى است كه اصل آن به زبان ديگرى باشد . . . ايضاً مىگويد : عموماً معتقدند كه ايمان خود را بر پايه هاى فلسفى محكم ساخته‌اند و حال آنكه مبناى فلسفى بر روى ايمان قرار دارد ( 1 ) . ايضاً ويليام جيمز مىگويد : « در دين ، هم جذب است و هم شادمانى . » و مقايسه مىكند ميان اخلاق متكى به مذهب و اخلاق متكى به مصلحت . درباره مارك اورل مىگويد : « ناله او مانند

--> ( 1 ) . يعنى الهامات دينى و غريزه دينى است كه مشوق و ملهم فلسفه بوده است .